Mevsim döndüğünde iki iş aynı anda gündeme gelir: lastiklerin mevsime uygun olanla değiştirilmesi ve tekerleklerin araç üzerinde yer değiştirmesi. Bu ikisi karıştırılır. Birincisi mevsimsel değişim, ikincisi rotasyon (dönerim)dır. En verimli yol, kış lastiği yaz lastiği değişimi sırasında rotasyonu da birlikte yapmaktır. Tekerlekler zaten sökülmüş olur, ekstra iş çıkmaz.
Sorun ne?
Lastikler eşit aşınmaz. Sebepleri basit:
Çekiş hangi akstaysa o lastikler daha hızlı yıpranır.
Ön lastikler direksiyon hareketiyle omuz kısmından tırtıklanır.
Motor ağırlığı önde olduğu için ön aks daha fazla yük taşır.
Frenlemede ağırlık öne biner, ön lastik daha çok sürtünür.
Sonuç: iki lastik biterken diğer ikisi yarı yolda kalır. Dört lastik aynı anda değişmezse yol tutuşu dengesizleşir. Rotasyon bu farkı dağıtır.
Ne zaman yapılır?
Sıcaklık düzenli olarak 7 °C altına indiğinde kışlığa geçilir.
Sıcaklık kalıcı olarak 7 °C üzerine çıktığında yazlığa dönülür.
Takvim değil termometre belirler. "1 Aralık" gibi sabit tarihler kabaca yol gösterir.
Rotasyon aralığı genelde 8.000–10.000 km'dir. Yılda iki mevsimsel değişim yapan sürücüde bu aralık kendiliğinden tutar.
Rotasyon şemaları karşılaştırması
Doğru şema; çekiş tipine ve lastiğin yönlü olup olmadığına göre değişir. Yanağa bakın: ok işareti veya "Rotation" yazısı varsa lastik yönlüdür, sağ–sol yer değiştiremez.
Durum
Şema
Nasıl
Not
Önden çekiş, simetrik lastik
İleri çapraz
Önler düz arkaya; arkalar çaprazlayarak öne
En yaygın kullanım
Arkadan itiş / 4x4, simetrik
Geri çapraz
Arkalar düz öne; önler çaprazlayarak arkaya
Çekiş aksı yükünü dengeler
Yönlü (ok işaretli) lastik
Aynı taraf
Sadece ön–arka takas; sağ sağda, sol solda
Çapraz yapılırsa su tahliyesi bozulur
Farklı ölçü ön/arka
Yan takas
Sadece sağ–sol değişir
Yönlüyse rotasyon hiç yapılamaz
Tam boy stepneli araç
Beş lastik döngüsü
Stepne de sıraya girer
Sadece stepne diğerleriyle aynı ölçüdeyse
Gerekli malzeme
Kriko ve en az iki adet sehpa (jack stand)
Bijon anahtarı, tercihen tork anahtarı
Takoz, eldiven, tebeşir veya bant + kalem
Basınç ölçer ve kompresör erişimi
Adım adım uygulama
Zemini seçin. Düz, sert ve eğimsiz olsun. Toprak veya eğimli garaj yolu olmaz.
Aracı sabitleyin. El freni çekili, düz viteste veya P konumunda. Yerde kalacak tekerleklere takoz koyun.
Bijonları gevşetin. Araç yerdeyken çeyrek tur gevşetin. Havadayken bijon sökmeye çalışmayın, tekerlek döner.
Krikoyu doğru noktaya koyun. Eşiğin altındaki takviyeli kaldırma noktasını kullanın. Kapı eşiği sacına dayamak sacı ezer.
Sehpa koyun. Kaldırdıktan sonra yükü sehpaya aktarın. Krikonun altında çalışmayın.
Lastikleri işaretleyin. Söktükçe iç yanağa tebeşirle "SÖ" (sağ ön), "SA" gibi kod yazın. Depoya kaldırırken bu bilgi işe yarar.
Şemaya göre yerleştirin. Yukarıdaki tabloya bakın. Yönlü lastikte ok, aracın ileri yönünü göstermeli.
Bijonları yıldız sırasıyla sıkın. Karşılıklı çaprazlayın, sırayla değil. Önce elle, sonra araç yerdeyken tork anahtarıyla.
Torku kontrol edin. Değeri kullanım kılavuzunda yazar. Tahminle "iyice bastırmak" jant göbeğini eğer ve fren diskini oynatır.
Basınçları ayarlayın. Depodan çıkan lastik basınç kaybetmiştir. Soğuk lastikte ölçün, kapı çerçevesindeki etiket değerine getirin.
Değişim sırasında yapılacak kontroller
Lastikler elinizdeyken bu fırsatı kullanın:
Diş derinliği: Yazlıkta 1,6 mm, kışlıkta 4 mm altına inen lastik ertesi sezona kalmaz.
Aşınma deseni: Sadece iki omuz aşınmışsa basınç düşük demektir. Sadece orta bant aşınmışsa basınç yüksektir. Tek taraf yenmişse rot–balans ayarı bozuktur.